Weerman Leen de Koning

Weerman Leen de Koning

Nieuwerkerk a/d IJssel

Loading

ZACHTE WEEK

De afgelopen week waren er enkele sombere en grijze dagen, maar de zon ontbrak ook niet. Het was aan de zachte kant voor de tijd van het jaar.

De zeespiegelstijging

Nazomeren kan ook aan de Middellandse Zee soms flink in het water vallen. Dit was het geval in Italië door storm Apollo en sinds vorige week aan de Spaanse costa’s door storm Blas. Deze stormen, ook wel medicanes genoemd (spreek uit meddikeens), veroorzaken naast schade door harde wind vooral veel wateroverlast. Medicanes nemen naar verwachting in een warmer klimaat in aantal af, maar in kracht toe.

Tropische cycloon op de Middellandse Zee

De term medicane is een samenvoeging van het Engelse Mediterranean en hurricane. Ze zijn niet eenduidig gedefinieerd of benoemd zoals orkanen op de Atlantische Oceaan en hoeven niet per se windkracht 12 te bereiken. Een depressie boven de Middellandse Zee wordt als (sub)tropische cycloon geclassificeerd als op satellietbeelden een oog zichtbaar is met daaromheen een symmetrische spiraal van onweersbuien. Het verschil met een ‘normale’ frontale depressie is de warme kern van de storm, veroorzaakt door de warmte die vrij komt als vochtige lucht vanaf het zeeoppervlak opstijgt en de aanwezige waterdamp condenseert.

Bij het ontstaan van een tropische cycloon is een minimale zeewatertemperatuur van 26-27 °C nodig. De Middellandse Zee is meestal koeler en de medicane wordt dan ook meestal veroorzaakt door koude bovenlucht: een lagedrukgebied op hoogte dat instabiliteit veroorzaakt boven het relatief warme zeewater met sterk stijgende bewegingen tot gevolg. Er komen 1 à 2 medicanes per jaar voor. Ze ontstaan vooral in het centrale en westelijke deel van de Middellandse Zee, het vaakst van september tot januari.

Overstromingen tijdens herfstvakantie

De meeste impact op de samenleving wordt niet veroorzaakt door de wind maar door de neerslag. Medicane Apollo veroorzaakte eind oktober overstromingen met dodelijke slachtoffers in Tunesië, Algerije, Italië en Malta. Op Sicilië viel lokaal 600 millimeter in 72 uur tijd. Geschatte neerslaghoeveelheden door satellietwaarnemingen laten een maximale neerslaghoeveelheid zien van 1259 millimeter, gelukkig midden op zee (figuur 3). Ter vergelijking: in De Bilt valt gemiddeld in een heel jaar 855 millimeter.

Vorige week heeft medicane Blas op Mallorca lokaal meer dan 375 millimeter regen in vijf dagen opgeleverd. Sinds afgelopen weekend is hij opnieuw geactiveerd nabij Sardinië en veroorzaakt nu veel overlast in de omringende landen. De medicane Ianos in september 2020 was de eerste met orkaankracht van categorie 2 (160 km/u) en haalde een neerslagrecord in Griekenland van 645 millimeter regen in één dag. Onderzoekers vermoeden een verband met de zeewatertemperatuur die 2 °C boven normaal was. In het formatiegebied bij de kust van Libië was het water 28 °C.

Minder maar sterkere medicanes in een warmer klimaat

Het aantal medicanes neemt in de toekomst waarschijnlijk af. Dit blijkt uit het meest recente IPCC-rapport dat in augustus uitkwam. Het temperatuurverschil tussen de Middellandse Zee en de bovenlucht, een maat voor instabiliteit, neemt waarschijnlijk af waardoor medicanes minder snel zullen ontstaan. De opwarming van de Middellandse Zee zorgt echter wel voor meer verdamping en waterdamp in de atmosfeer wat als brandstof dient voor de medicanes. De verwachting is dan ook dat het aantal zwaardere medicanes toe zal nemen met grotere hoeveelheden neerslag in korte tijd.

KNMI-klimaatbericht door Anika Hoekstra

De week begon maandag met veel bewolking en een langzaam dalende temperatuur. In de ochtend was het nog ruim 8 graden, maar tegen de avond was het nog maar ruim 6 graden. Het bleef wel droog.

Het was dinsdag een koude, bewolkte en nevelige dag met enkele spatjes lichte motregen. Het werd nog geen 6 graden.

In de ochtend viel er woensdag nog enige lichte regen, maar het werd al snel droog en er volgden zonnige perioden. De temperatuur liep op naar 12 graden.

Er waren in de ochtend donderdag flinke zonnige perioden. In de middag kreeg de bewolking de overhand. Het bleef droog. Het werd 12 graden.

Na buien in de nacht van zaterdag op zondag bleef het overdag grotendeels droog met af en toe zon. Het werd 10 graden.

De weerspreuk van de week:

Zoals Romanus (19-11) de winter toont,

zo wordt hij in december gekroond!

 

Week 46 temperatuur (°C)

Minimum   Maximum
Datum 2021 2020   2021 2020
MA 15-11 5.9 10.2   9.9 15.5
DI 16-11 4.9 9.5   5.9 12.3
WO 17-11 5.4 9.9   11.9 12.6
DO 18-11 6.2 10.8   12.2 15.7
VR 19-11 10.7 6.9   13.9 14.8
ZA 20-11 9.7 3.7   11.3 9.6
ZO 21-11 6.1 6.0   10.0 10.4

Week 46 neerslag (mm)

Datum 2021 2020
MA 15-11 0.0 11.8
DI 16-11 0.0 1.4
WO 17-11 0.4 3.0
DO 18-11 0.0 0.0
VR 19-11 0.0 4.4
ZA 20-11 0.4 2.6
ZO 21-11 3.0 0.6